лекция 2 ТСАД-1

2 ДӘРІС

 

Жол жолағын дайындау

 

Жер төсемесін салу технологиясы

 

   Жер төсемесін салу тұрғызу үшінең алдымен келесі дайындық жұмыстарын орындау керек:

жергілікті жердегі трасса планың өсін бекіту, қалпына келтіру;

бөлу жұмыстары;

жол жолағын тазалау.

Жер төсемесін тұрғызған кезде жүргізу машиналарын келесі

жағдайларға байланысша таңдайды:

жергілікті жердің рельефіне жер төсемесінің конструкциясына;

топырақтың орын ауыстыру ұзындығы (l);

үйіндінің биіктігіне (Hүй);

резерв бар болуынан;

топырақ көлемі мен түріне;

ұйымдастырудағы механизациялық құралға.

 

Бульдозерлер:

Lайн100 м дейін Нүйн – 1,5 –2,0 м дейін

 

Арбалы скреперлер:

Lайн – 100 – 600 м Нүйн – кез келген

Автотасмалдау:

Lайн – 600- 3000 м дейін Нүйн – кез келген

Автотасмалдау (эксковатор+самосвал):

Грейдер-элеватор:

Lайн – 300 - 600 м дейін Нүйн – 1,0 – 1,5 м дейн

 

Жетекші машина деп – негізгі технологиялық операцияларды орындайтын машина.

 

Көмекші машиналар:

катоктар;

жоспарлаушы;

қопсытқыштары;

автосамосвалдар;

су-шашқыш машиналар.

Технологиялық карта – деп технология мен құрылыс монтаждық жұмысты ұйымдастыратын негізгі мағлуматтан туратын картаны айтады.

Оларда көрсетеді:

1. технологиялық процесстердін толық саны;

2. олардын ретімен орындалуы;

3. қажетті құралдар (машиналар және жұмысшылар);

4. керекті материалдар;

5. технико-экономикалық көрсеткіштер;

6. енбекті және қорғаған ортаны қорғау;

Типтік және жұмысшы карталары болады.

Жер төсемесін тұрғызған кезде топырақты жасанды тығыздауға

ерекше көңіл бөледі.

Тығыздау деп – топырақтың қажетті беріктігін, қажетті

серпімділік модулін,ішкі үйкелесімен ілігісуін айтады.

Жалпы айтқанда топырақты массив 3 фазалы жүйеден тұрады (5

сурет).

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Сурет 5

1. Тығыздау кезде аз ауа қалдырамыз – ол қажет емес.

2. Ылғалды оптимуммен қалдырамыз

 

Ең басты мәселе қажетті тығыздық болып табылады. Қажетті

тығыздық дегеніміз – жүктеме немесе ауа райы климаттық факторлары эксплуатация процесс! Кезінде әсер еткенде топырақтың қарсыласуын қамтамассыз ететің тығыздық

(1)

- топырақ қанқасының талапты беріктігі, г/см3;

- ең жоғарғы беріктік коэффициенті (стандартты тығыздау);

- талапты беріктік коэффициенті;

= 0,9-1,0.

Тиімді ылғалдылық деп – тығыздауға оңай, бөлшектер арасында жеткілікті түісу көлемін ала алатын, ең жоғарғы тығыздық пен берік құрылымды алатын ылғалдылықты айтамыз.

Топырақты тығыздауды келесі түрде жүргізеді:

1. нығыздау;

2. трамболаумен;

3. дірілдетумен.

 

Тығыздау машиналарды қабылдау келесі жағдайлар

бойынша:

топырақ түріне;

жағдайына;

керекті тығыздығына;

қабаттын керекті қалындығына;

машинаның өнімділігіне.

 

Жер төсемесін тұрғызудың технологиялық жағдайы:

1. құнарлы қабатты алу;

2. негізді тығыздау;

3. үйіндіге резервтен топырақты тараластыру және өңдеу;

4. топырақты тегістеу;

5. ылғалдау;

6. тығыздау;

7. жоспарлау;

8. рекультивациялау

 

Жұмыстар жүргізіледі:

бульдозермен;

скрепермен;

грейдер-элеватормен;

автогрейдермен;

эксковатор автосамосвалмен;

су-шашқыш машинамен;

катокпен.

 

 

 

 

 

 

 

Резервте топырақты кесудің негізгі схемасы

(скрепер мен бульдозер үшін)

Топырақты өндеу үшін:

 

Тік бағытпен - етістікте;

                      - ауыр топырақта

 

 

                                                                                                                                                            

   Сурет 6

 

 

Үшті               - жеңіл топырақтарда

 

 

 

 

 

 

    Сурет 7

   

Тарақты - орташа топырақтарда

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

      Сурет 8

 

 

Скрепер қозғалысының схемасы (топырақты өндеу кезінде):

1. зигзаг тәрізді;

2. элептикалық;

3. спиральды;

4. челноктық.

 

Автомобиль жолдарының басты элементтері

Бүкіл автомобиль жолдары берілген категориялық жолдағы бекітілген жылдамдықпен қозғалған жалғыз жеңіп көліктерге қозғалыс қауіпсіздігін орнату нәтижеснде проектіленген.

Автомобиль жолдарының элементтері:

А) Жолдың планы жол трассасының горизантальдығы,графикалық суреті(сызбасы)

Трассаның иірімділігі трассаның даму коэфицентіне байланысты,яғни трассаның нақты ұзындығы мен әуе сызығын салыстыру арқылы трасса бағытының өзгерген жерлерін бұрылыс бұрышымен белгілейді. Қозғалыс ынғайлылығы үшін бұрыштында бұрылыс горизонтальды қисық жүргізеді.

Шеңберлеу элементтеріне: бұрыш α; радиус r;қисық сызық κ;тангенс t; биссектрисса β;

Формула бойынша геометриялық элементтерін белгілеу былай белгілейді:

 

Жолдың бойлық профилі жол осінің вертикальді проекциясы. Бойлық профильде үйіндіге шығатын және түсетін жерлер, қозғалыс бөлігінің жерден қатынасын белгілейді. Үйіндіге шығатын және түсетін жерді ұзындықпен өлшейді және бойлық еңістік деп атайды. Бойлық еңістік автомобиль жолдарының транспорттық эксплуатациялық қасиетінің негізі болып табылады.(2.3-сурет)

Топырақты алып тастау кезінде жер бедерінен төмен орналасқан жерін ойық деп атайды. Ал жер бедерінен жоғары орналасқан, яғни табиғи емес үйілген жерді үйінді дейміз. Егер үйінді 1 метрден аз болса, үйінді көлдік белгіден өтеді. Берілген нүктедегі жобалық және жер биіктіктерінің шамасының алгебралық айырымын жұмыстық биіктік деп атайды.(2.4-сурет)

Қозғалыстың ыңғайлылығы мен қауіпсіздігі үшін бойлық профиль сынығын вертикальды қисысықпен белгілейміз. Вертикальды қисықтар еңіс және дөңес.

Бойлық профиль жер бедерінен төмен орналасса оған топырақпен профиль жасайды, ол профильге топырақ түрін және оларды тығыздау коэффицентін белгілейді, яғни геологиялық ізденіс кезінде шурф пен скважинамен анықталатын мәліметті еңгізу.

Жолдың көлденең профилі-жолдың және жүру бөлігінің жол өсіне перпендикуляр жазықтықпен масштабөа байланысты кішірейтіліп көрсетілген бейнесі.

Жер төсемесі деп жер бедерінің бөлігін топырақ үйінділері түрінде жасалған, суағары жасалған.

Жер төсемесіне:

a) Қозғалыс жолағы автокөліктер қозғалатын жолдар.

b) Жол жағасы топырақты немесе бекітілген жол жиегінің бөлігі.

c) Жол жиегі жамылғы материалынан жасалған қозғалыс қауіпсіздігін қамтамасыз ететін бөлік.

d) Арықтар жер бедерінен суды алшақтауға арналған құрылғылар.

 

Құламалардың қатынасын сызықтықт жатыс коэффицентімен анықтайды, яғни құлама биіктігі мен оның проекциясының қатынасымен, үйінді құламасының қатынасымен ойық жол категориясына, үйінді биіктігіне және ойық тереңдігі мен топырақ түріне байланысты.

 

Қалада көлденең профиль өзгереді. Басты ерекшелігі жол жиегінде жаяу жүрушілерге арналған жиек болуы, жер асты байланыс жүйелерінің өтуі болып табылады. Көлденең профиль элементтерін қабылдау жол категориясына байланысты қабылданады.

 

 

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *